Jesienią i zimą, gdy dni są krótkie, spędzamy w domu więcej czasu. Wtedy najbardziej doceniamy wygodę dobrze przemyślanej instalacji elektrycznej. Szukanie włącznika w ciemnym korytarzu czy konieczność schodzenia na parter tylko po to, by zgasić światło na klatce schodowej, bywają bardzo uciążliwe.
Zamiast stosować skomplikowany układ tradycyjnych łączników schodowych i krzyżowych, nowoczesna aparatura sterownicza oferuje dwa znacznie wygodniejsze rozwiązania: automaty schodowe oraz przekaźniki bistabilne. Czym się różnią, jak działają i które z nich lepiej sprawdzi się w Twoim domu?
Tradycyjne łączniki schodowe i krzyżowe to już przeżytek?
Standardowy układ sterowania światłem z dwóch miejsc opiera się na parze łączników schodowych. Problem pojawia się, gdy chcemy zapalać i gasić światło z trzech, czterech lub więcej punktów (np. długi korytarz, półpiętra, duży salon). Wymaga to wpięcia pomiędzy nie łączników krzyżowych. Taki układ wymaga prowadzenia grubszych przewodów wielożyłowych, jest trudniejszy w montażu, a awaria jednego włącznika paraliżuje działanie całego obwodu.
Aparatura modułowa znacznie upraszcza sprawę. Zarówno do automatu schodowego, jak i przekaźnika bistabilnego podłączamy wyłącznie proste łączniki zwierne (zwane potocznie przyciskami dzwonkowymi). Działają one na zasadzie impulsu – odbijają po puszczeniu klawisza. Wszystkie przyciski łączy się równolegle, przewodem dwużyłowym, co oszczędza kable i miejsce w puszkach.
Automat schodowy – włącz i zapomnij
Automaty schodowe są popularne na klatkach schodowych w blokach czy kamienicach, ale z powodzeniem sprawdzają się też w domach jednorodzinnych.
Jak to działa? Po naciśnięciu dowolnego przycisku na korytarzu, automat zwiera styki i włącza światło na zaprogramowany przez Ciebie czas (np. od 30 sekund do 10 minut). Po upływie tego czasu światło gaśnie samoczynnie. Nie musisz pamiętać o jego wyłączaniu.
Gdzie sprawdzi się najlepiej?
-
Klatki schodowe.
-
Piwnice, kotłownie i spiżarnie.
-
Korytarze i wiatrołapy, przez które często przechodzimy z zajętymi rękami (np. wnosząc zakupy).
Większość nowoczesnych automatów posiada też funkcję przeciwblokady – zablokowanie przycisku np. zapałką nie spowoduje ciągłego świecenia, automat wyłączy światło po ustalonym czasie.
Przekaźnik bistabilny – pełna kontrola z wielu miejsc
Przekaźniki bistabilne (impulsowe) to uniwersalne rozwiązanie, które daje dużą wygodę na co dzień.
Jak to działa? Pierwsze kliknięcie dowolnego przycisku włącza światło, a drugie kliknięcie (z tego samego lub innego przycisku) – wyłącza je. Światło świeci się tak długo, jak potrzebujesz. Nie zgaśnie w połowie schodów ani podczas sprzątania.
Gdzie sprawdzi się najlepiej?
-
Salony: Gdy chcemy sterować oświetleniem przy wejściu, przy kanapie i wyjściu na taras.
-
Sypialnie: Pozwala na włączanie światła przy drzwiach i wyłączanie z przycisków przy łóżku.
-
Klatki schodowe w domach: Kiedy domownicy mają różne tempo wchodzenia i z góry określony czas automatu bywa uciążliwy.
Praktycznym rozwiązaniem jest moduł łączący obie funkcje – np. model BIS-413, który działa jak standardowy przekaźnik bistabilny, ale ma wbudowany wyłącznik czasowy chroniący przed przypadkowym zostawieniem światła na całą noc.
Zestawienie polecanych produktów
Poniżej znajdziesz zestawienie sprawdzonych urządzeń, przeznaczonych do montażu w rozdzielnicy na szynie DIN oraz w wersjach dopuszkowych.
| Kategoria i Model | Typ montażu | Najważniejsze funkcje i zastosowanie | Link bezpośredni |
| Przekaźnik bistabilny 2-kanałowy BIS-416 | Szyna DIN | Sterowanie dwoma niezależnymi obwodami (np. dwie strefy oświetlenia na korytarzu). Oszczędność miejsca w rozdzielnicy. | Zobacz produkt |
| Przekaźnik bistabilny BIS-413 230V | Szyna DIN | Model hybrydowy (bistabilny + timer). Włącza światło na stałe, ale może je samoczynnie wyłączyć po ustalonym czasie. | Zobacz produkt |
| F&Wave radiowy przekaźnik bistabilny | Dopuszkowy | Świetny przy remontach bez kucia ścian. Pozwala na montaż bezprzewodowych wyłączników w dowolnym miejscu. | Zobacz produkt |
| Automat schodowy AS-223 230V | Szyna DIN | Standardowy automat do korytarzy z prostą regulacją czasu wyłączenia. | Zobacz produkt |
| Automat schodowy AS-B220 16A 230V | Szyna DIN | Wersja ze wzmocnionym stykiem (16A), przystosowana do większych obciążeń (np. naświetlaczy). Ma funkcję przeciwblokady. | Zobacz produkt |
| Automat schodowy ASO-205 AC 230V | Dopuszkowy | Kompaktowy automat instalowany w pogłębionej puszce elektrycznej za włącznikiem. | Zobacz produkt |
Co wybrać?
Jeśli nie chcesz, by światło nagle gasło w trakcie wchodzenia po schodach – wybierz przekaźnik bistabilny. To wygodne rozwiązanie, które pozwala zgasić oświetlenie jednym kliknięciem dopiero, gdy dotrzesz na miejsce.
Jeśli jednak oświetlasz piwnicę, garaż, strych lub mieszkasz z osobami, które często zapominają o wyłączaniu prądu – zainwestuj w automat schodowy. Oświetlenie wyłączy się samo, a Ty zyskasz niższe rachunki.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jakiego włącznika potrzebuję do automatu i przekaźnika bistabilnego?
Oba typy urządzeń sterowane są za pomocą tzw. włączników zwiernych (dzwonkowych). Klawisz po naciśnięciu wraca na miejsce dzięki wbudowanej sprężynce, wysyłając do rozdzielnicy jedynie krótki impuls.
Czy przekaźnik bistabilny zadziała z żarówkami LED?
Tak, nowoczesne przekaźniki bistabilne oraz automaty schodowe są przystosowane do źródeł światła LED. Warto jednak sprawdzić w specyfikacji dopuszczalne obciążenie dla źródła LED, ponieważ rozruch ich zasilaczy bywa wymagający dla styków urządzenia.
Nie mam możliwości położenia nowych kabli, a chcę sterować oświetleniem z dwóch miejsc. Co robić?
W takich sytuacjach sprawdzają się przekaźniki radiowe, takie jak moduły dopuszkowe z serii F&Wave. Moduł wykonawczy montuje się w puszce lub przy lampie, a na ścianę można nakleić bezprzewodowy, bateryjny wyłącznik na taśmę dwustronną – bez kucia ani jednego centymetra ściany.
Specjaliści z hurtowni elektrotechnicznej ELPIN. Dzielimy się wiedzą z zakresu instalacji elektrycznych, systemów wentylacyjnych oraz nowoczesnych rozwiązań dla domu i instalatorów.